R¡¹à} "³Îå} R¡[ÎKã ³[ošå[¹ [k¡ìÚi¡¹ # 39

Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹ƒà [k¡ìÚi¡¹ *ó¡ ¹ç¡i¡ÎA¡ã Úå´£¡³ ë=à>¤à ëÒï[J¤[>ú ³Jà t¡à¹A¡šƒà "ºA¡à[\Kã ³îÒì¹àÒü[Å}>à ³Jà ų=ìÒï[Jú t¡ìÅ}>à Theatre of Roots A¡ã #ìÒï "[γ[v¡û¡ Òü[–ƒÚà>à 1947 ƒà [>}t¡À¤à ³tå¡}ƒà 1960 ƒKã 1970 Kã ³>å} "[΃à Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹Kã "JR¡-"îÒ[Å}, ºãºà Òü¤[Å}, [ƒì¹v¡û¡¹[Å} "[Î>à ×Ùà ë>à}Wå¡šA¡ã [k¡ìÚi¡¹ Åìv¡àA—¡¤à A¡Äà ëÒà;>¹A¡[J¤à #ìÒï "³[> ú ³šå} *Òü>à 1962 "[΃à [ƒ[Àƒà ÎUãt¡ >ài¡A¡ &A¡àƒ³ã>à [Å–ƒå>à search for roots ÒàÚ¤à [=³ "[΃à "ìW¡ï¤à ¹àl¡ü–ƒ ët¡¤º A¡>ó¡ì¹X [Å>[Jú ³[΃Kã[ƒ ëJàR¡ìÒï "[Î ëÒÄà A¡>[ÅÀA¡[Jú "ƒåKà Theatre of Roots ÒàÚ¤à ¯àÒàÚ "[γ[v¡û¡ ³t¡³ƒåKã ÎUãt¡ >ài¡A¡ &A¡àƒ³ãKã ëÎìyû¡i¡[¹ *Òü¤à Suresh Awasthi >à ëA¡àÒü> ët¡ïƒå>à [Å[\Ĥà ëÒïìƒàA¡[J¤[>ú
[k¡ìÚi¡¹ *ó¡ ¹ài¡Î "[γ[v¡û¡ Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\>à "Òà>¤à Jå;³à¤à *Òü\¹¤Îå ³ÒàB¡ã ³îÒì¹àÒü[Å}>à ³¹ç¡*Òü>à ¹t¡> [=Úà³Îå ³àR¡[\º =à¤à "³[>ú ¹t¡> [=Úà´•à &>&Î[ƒƒà ëiö[>} ët¡ï[¹îR¡ ³t¡³ƒà "ºA¡à[\Kã ³Jàƒà šàìó¡à¢³¹ "³à *Òü>à Úà*[J¤à ëšÃ[Å} J¹Îå [>}[Å}¤>à [k¡ìÚi¡¹ *ó¡ ¹t¡> [=Úà³ í>>¤ƒà Úà´•à ³¹ç¡ *ÒüK[> J[Àú ³¹³[ƒ ³ÒàB¡ã J«àÒüƒKã W¡à>\¤à P¡¹ç¡ "ºA¡à[\Kã Òü>óÃå¡ìÚX Ç¡}ìÅàÒü ëÅàÚƒ>à ¹t¡> [=Úೃà íºK[>ú "ƒå>à ¹t¡> [=Úà´•à ÒüÒà> ÒàÄà &>&Î[΃à W¡R¡JøKà Úà*[J¤à ºãºà[Å} Twenty-Five Years of the National School of Drama Repertory Company Kã "JÄ¤à ºàÒü[¹A¡ Rang Yatra ƒKã ó¡}¤à ë¹ìA¡àƒ¢ ³tå¡}ÒüÄà ¹t¡> [=Úà´•à ÒüÒà> Òà>¤à 1972 &> &Î [ƒ ƒà W¡R¡¤à W¡[Ò "[γv¡û¡ƒà Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\>à [ƒì¹G> ët¡ï¤à Îåºi¡à> ë¹[\Úàƒà Úà*¤à ëÒï[Jú ëšÃ "[Î l¡üƒå¢ ëºàºƒà ÅàĹKà Khan-e-Ayaz ëA¡ï¤à Multan Kã Governor "³Kã ë¹àº ¹t¡> [=Úà´•à Åv¡û¡³ ºà}[Jú "ƒåKà Úà´•à >å}R¡àÒü[¹¤[ƒ Sultan Razia ëšÃ "[ÎKã Choreograph ët¡ï[¹¤[Î º³ƒ³ "[ÎKã ÅA—¡àÒü¹¤à \ìKàÒüKã P¡¹ç¡ [yì¤[> A¡ºà ÅU³Kã P¡¹ç¡ [Î}Ò[\; [Î}Ò[>ú "[>Ç¡¤à Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\Kã [ƒì¹G> ³Jàƒà ¹t¡> [=Úà´•à Úà*[J¤à ëšÃ "[Î>à George Buechner Kã Danton’s Death ÒàÚ¤à 1973 ƒà &> &Î [ƒ >à šåì=àA¡[J¤à "[Î[>ú ³[΃>à St. Just ëA¡ï¤à ëA¡ì¹v¡û¡¹ "³à Åv¡û¡³ ºà}[Jú "ƒåKà &> &Î [ƒ 빚ìi¡à¢[¹ "[ÎKã *Òü>à ¹t¡> [=Úà´•à Satya Bandhopadhyay Kã Mere Hokar ÒàÚ¤à ëÎàìºà l¡öà³à "[Î ³Åà³A—¡à [ƒì¹v¡û¡¹ "³Îå} &v¡û¡¹ *Òü>à ÅàÄ[Jú "ƒåKà [>³¢º ¤³¢Kã [i¡> &A¡à–i¡ ÒàÚ¤à "[΃>à ë³\¹ A¡ì¹v¡û¡¹ "³Kã Åv¡û¡³ ºà}[Jú
&v¡û¡¹ "³à *Òü¤t¡à >*>à ¹t¡> [=Úà³ Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\Kã ³Jàƒà šøƒG> A¡Úà A¡Úà "³ƒà "ìW¡ï¤à ë=ïƒà} Úà¹A¡[Jú ³t¡à}[΃à Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\Kã Jåxà ëšÃ[Å} J¹ƒ} ëÚ}¤à Úà¤[ƒ William Shakespear King Lear, August strindberg The Father, Molier The Misr, Euripides The Torjan Women, Dhrambir Bharti Andha Yug, Anton Chekhov Three Sister, Shakespear Othello, Badal Sirear Hiroshima, Balwant Gargi Kã Sultan Razia, Danton’s Death "[Î>[W¡}¤à J¹à š>¤à ÚàÒüú ³¹ç¡*Òü>à ë>à}Wå¡šA¡ã ëšÃ[Å} ³Jº Ç¡>à šàÚ¤à ë=}î>ú "ƒåKà ‹¹³¤ã¹ \à[t¡Kã "Þê¡à ÚåK ëšÃ "[Î[ƒ "Òà>¤à 1967 ƒà "ºA¡à[\>à Jå; =àJø¤à ³tå¡}ƒà 1974 Kã šøƒG> "[΃[ƒ ³[ošå¹Kã Î>Jà Òüì¤àìt¡à´¬ã ëºà”‚àv¡û¡¤à ºà–µã "³Kã Åv¡û¡³ ºà}[Jú
Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\>à [ƒì¹v¡û¡¹ *Òü¤à ³t¡³ƒKã "Òà>¤à [ƒì¹v¡û¡¹ ëÎiå¡ìÎÄà [>R¡JàÚÒÀ´Ã¤à &> &Î [ƒ "[Î W¡[Ò "[>Kã ëA¡à΢ *Òü¹´¬ƒKã W¡[Ò "׳Kã ëA¡à΢t¡à *>J;[Jú ëºàÚ>>à ³à캳Kã Úà´•à ³[³} íº¤à Òü>[Ê¡i塸i¡ "³à *Òü¤à R¡³[Jú Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\ ¤õ[i¡Å Òü[–ƒÚàKã ³t¡³ƒà ³Òà¹àÊöKã šåì>ƒà 1925 Kã *ìC¡à¤¹ 18 t¡à t¡àÒü¤} ëJàR¡ƒà¹A¡Òüú "ìšàA¡šà ³šà>à Îàl¡ü[ƒ "à¹à[¤ÚàKã ºìºà>-Òü[t¡A¡ ët¡ï¤à ³ã[>ú ³³à>à ëE¡t¡ [>ìR¡àº[>ú ³ÒàA¡ ³[W¡>-³>à* ³àš>Kã ³>å}ƒà "³[>ú 1947 ƒà Òü[–ƒÚà>à [>}t¡´Ã¤à W¡[Ò "[Îƒà ³ÒàB¡ã Òü³å}-³>å} šå´¬à šà[A¡Ê¡à–ƒà W¡;Jø¤à ³t¡³ƒà ³ÒàA¡Jv¡û¡} Òü[–ƒÚàƒà íºìÒï[J ú ëºàÚ>>à W¡[Ò "[γv¡û¡ƒà º–ƒ>Kã ë¹àìÚº &A¡àƒ³ã *ó¡ l¡öà³à[i¡A¡ "ài¢¡Î (¹àƒà) ƒà l¡öà³[i¡A¡ "ài¢¡ ëiö> ët¡ï[Jú º–ƒƒà [k¡ìÚi¡¹Kã ë\ठA¡ÚàKã Jåìƒà}W¡à¤à A¡Úà ó¡}º¤Îå ³ƒå ³ÒàA—¡à ëºï[Jìƒú ³ÒàA—¡à ¹àƒàƒKã ëNø\åìÚi¡ ëºàÒü¹¤à ³tå¡}ƒà ¤õ[i¡Å l¡öà³à ºãK>à ³ÒàB¡ã [k¡ìÚi¡¹ "ài¢¡t¡à ë=àÒüìƒàA¡-ëÒì–ƒàA¡š¤å ÅA¡JR¡ƒå>à ‘Ê¡à¹’ Îà[i¢¡[ó¡ìA¡;Îå ó¡}[Jú 1950 ƒà [¤ [¤ [Î ë¤àƒA¡à[Ê¡} &¯àƒ¢Îå ó¡}[Jú 1950 ƒà Òü[–ƒÚàƒà ÒÀåv¡û¡>à ³ÅàKã [k¡ìÚi¡¹ Nøç¡š ëųƒå>à ºãºà ët¡ï¹A¡[Jú ³[ÎKã ³tå¡} 1962 ³ÅàKã W¡[Ò 37 t¡à R¡àÚ[¹îR¡ &> &Î [ƒ & [i¡ "àÒü Kã [ƒì¹v¡û¡¹ *Òü[Jú "Îå´•à Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\>à [ƒì¹v¡û¡¹ *Òü¹¤à ³t¡³ 1975 ƒà ë>Îì>º ÑHæº *ó¡ l¡öà³à, &[ÎÚà> [k¡ìÚi¡¹ Òü>[Ê¡i塸i¡ ÒàÚ>à ÒàÚ¹´¬ƒKã Òü[–ƒìšì–ƒ–i¡ "³Îå} *ìi¡àì>à³Î ë¤à[ƒ "³à *Òü>à &[ÎÚà> [k¡ìÚi¡¹ Òü>[Ê¡i塸i¡ ëºïì=àv¡ûå¡>à &> &Î [ƒ ÒàÚ>à ÎUãt¡ >ài¡A¡ &A¡àƒ³ãKà JàÒüìƒàA—¡ƒå>à ³ìƒà³ 뺚W¡¤à R¡³\[Jú
³[Î šå³—³A¡ "[΃à "ºA¡à[\Kã JåìƒàºÎå Úà´•à W¡à*Òüú ³ÒàA—¡à [=ø ÒüÚ¹ [ƒìšÃà³à ëA¡à΢ *씂àv¡ûå¡>à ëA¡à΢ "[΃à Î}ÑHõt¡ Aáà[ÎA¡ A¡Úà, [¹\ì>º ëºUåìÚ\ ëšÃ A¡Úà [Ò[–ƒƒà Òì–ƒàv¡ûå¡>à ë>Îì>ºKã =àv¡û¡à šåJ;[Jú ëiö[ƒìÑ•º Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹Kã ëóø¡³ "³ƒà NøãA¡ ëiöì\[ƒ A¡Úà šà>J;[Jú ëÎG[šÚà¹, ë³à[ºÚ¹, Òü¤ìÎ>, ëW¡A¡ìÒà¤, [y–i¡¤K¢, ë¤ìA¡i¡, ë¤øC¡>[W¡}¤Kã ëšÃ[Å} ³àÚ šàA—¡à šåì=àA¡[Jú "ƒåKà Òü¤øà[Ò³ "ºA¡à[\>à ë¯Ê¡> [k¡ìÚi¡¹ "³Îå} Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹Kã [yû¡ìÚ[i¡®¡ Òü–i¡ì¹G> "³à W¡=¹´¬ƒKã "ìA¡à>¤ƒ[ƒ ³ÒàB¡ã  ¯àA¢¡¡ ³Úà³ "³à \àšà>Kã ëiö[ƒìÑ•º [k¡ìÚi¡¹ ëó¡à³¢ "³à *Òü[¹¤à A¡à¤å[A¡ƒà "Úà´¬à &Gìi¡–ƒ ët¡ï¹A¡[Jú ³[ÎKã Åàóå¡ "[Îƒà ³ÒàB¡ã "ì=R¡¤Kã ëšÃ "Þê¡à ÚåK A¡à¤å[A¡ Ê¡àÒüºƒà [>}[=>à šåì=àA¡[J ú ³[ÎKã A¡à¤å[A¡ Ê¡àÒüº "Þê¡à ÚåK "[Î>à ¹t¡> [=ÚೃÎå "ìW¡ï¤à Å׳ "³à [š¹A¡[Jú
³[ošå¹ƒà ¹ê¡š-¹àK>à [Å–ƒå>à ¹t¡> [=Úà³Kã "Òà>¤à Jå;=à¤à "Þê¡à ÚåK "[΃Îå "ºA¡à[\Kã Å׳ W¡à*>à Úà*ƒ¤à >ìv¡ú Å´•à Kabuki face-painted Make-up \àšà>Kã ëºàºƒà Kumadori ÒàÚ¤[Î>à 1960 Kã ³tå¡}ƒà Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹ƒà W¡à*>à Åàóå¡ [šƒå>à [k¡ìÚi¡¹ *ó¡ ¹ê¡i¡ÎA¡ã #ìÒïƒà Úà´•à W¡à*>à ³ìt¡} šà}[Jú ³[ÎKã ³ìt¡}>à symbolic colour codes, mask-like abstration, anti-naturalistic aesthetics A¡Úà ëųƒå>à A¡=A¡[º>[W¡}¤Kã, Aå¡[ƒÚà[i¡³>[W¡}¤Kã face painted make-up A¡Îå Asian inter-cultural dialogue ët¡ï>Ò–ƒå>à ë>à}Wå¡šA¡ã [k¡ìÚi¡¹Kã ³àìÚàv¡û¡à ë>à}ìšàA¡ º³Kã ët¡àš-ìt¡àÙà "³à [k¡ìÚi¡¹Kã ³ÅA¡ ÅàK;ºA¡[J ú
"[ÎP¡´¬à Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹Kã "ìšàA¡šà ³šà >yKà ë³àl¢¡>
Òü[–ƒÚà> [k¡ìÚi¡¹Kã "à[A¢¡ìi¡C¡ ÒàÚ¹Kà JR¡>¤à Òü¤øàÒ[³ "ºA¡à[\ ³ÅàKã W¡[Ò 94 [Ò}ºKà 2020 Kã "àKÊ¡ ³[¹ƒà t¡àÒü¤} =àìƒàA¡[J ú ³ÒàA—¡à t¡àÒü¤} =àìƒàA¡[J¤ƒà ¹t¡> [=Úà´•à =ì´¶àÒü ëÅàA—¡à ÒàÚ[J¤à ¯àó¡³ ÎR¡àÒü &GìšøÎ šà*ìW¡Kã "àKÊ¡ 10, 2020 ƒà "Îå´•à ëó¡àR¡ìƒàA¡[J ú
‘šå[Xƒà ³àP¡´¬à *\à "³v¡à ë=}>[‰ú ³ÒàB¡ã ÒA¡W¡à} "[Î[ƒ ³šà> >àÒüƒö¤à "ài¢¡ šå³—³B¡ã tå¡}>ó¡³[>ú 'Kã P¡¹ç¡ìƒà W¡;ìJú 'ìR¡à–ƒà "Îå³ "ÒàR¡¤à "³à íºìt¡ú ' A¡[¹ ÒàÚKƒ¤ì>à JR¡ì‰ú ' ëºàº ë=àv¡û¡¤ìƒï>à ët¡ïì¹ú '>à "ài¢¡A¡ã [ó¡Á¡à ë=}>[J¤à *\à[Å}Kã ³>å}ƒà ³àìR¡à–ƒKã ëÒ>¤à "³v¡à ë=}>[‰ú ' >Òà”zà P¡¹ç¡ šå[o¢³à >å[³v¡à ³àKã ëó¡àìt¡à "ƒå šåì=àv¡ûå¡>à Aå¡Òü>à Jå¹ç¡³\¤[>ú Úà´•à Aå¡Òü>à Jå¹ç¡³\¤[>ú "ƒåKà ÒüJR¡-JR¡ìÒïƒ>à W¡;ìJö ÒàÚ¤[΃[ƒ ' ÒàÚó¡³ JR¡ì‰ú’ -¹t¡> [=Úà³
Òü¤ƒKã ëÒï>à Úà´•à Serious Theatre Worker "³à *Òü>à lifelong commitment "³à Úà*>à [k¡ìÚi¡¹ W¡R¡[ÅÀA¡Òüú ³ÒàA—¡à t¡v¡>à ÒàÚ, '[ƒ [k¡ìÚi¡¹>à W¡à[>ú [k¡ìÚi¡¹ìÎ 'Kã[ƒ [W¡gàA¡[>ú "ƒåKà '[ƒ [k¡ìÚi¡¹ ët¡ï¤à t¡à¹¤[ƒ ëšøàìó¡ìÑ•º A¡´š[> ët¡ï[>ú ³ÒàA—¡à ³t¡³ Aå¡Òü¹¤Kã ³³àR¡ƒKã t¡v¡>à ÒàÚ¹A¡šà ¯àó¡³ "³[> ú
t¡ìÅ}>³A¡Îå [k¡ìÚi¡¹ professional "³à *Òü¤Kã ët¡àš-ìt¡àÙà ³ÅA¡ ëÒA¡ ëÒï¹A¡šƒKã Úà*\¹A¡Òüú Å´•à ³ÒàB¡ã "Òà>¤à šøƒG> "[Îƒà ³àìR¡à–ƒà šøƒG> "³Kã [šÅA¡ [šA¡šƒKã "ìW¡ï¤à "³à ó¡à*¤à W¡š ³àÄ>à ëW¡A¡[Å>¤à, ëšøàìó¡ìÑ•[º =¤A¡ ët¡ï¤à ë=}>[Jú ³àìR¡à–ƒà íº¤à "A¡>¤à Strong sense of responsibility, [ÑI¡œ¡ Aå¡š—à í>>¤à, [¹Òà¹ìκ ³t¡³ W¡à¤à, ƒàÒüìºàK ó¡àƒ¤à Úàƒ¤à ³àìR¡à–ƒà íº¤à deep sense of aesthetics, creativity, technical skill, creative team "ƒåKã ë³´¬¹ Jå[ƒ}³A¡šå W¡š-W¡à>à #A¡àÒü Jå³—¤à ët¡àš-ìt¡àÙà ºå[W¡}¤à "³à *Òü>à ë=àAáA¡[Jú ³t¡³ƒåKã ºãºà ÅàĤƒà ëšøà´š ët¡ï¤Kã W¡;>[¤ "ƒå =åKàÒüƒå>à &v¡û¡¹ Jå[ƒ}³A¡ ëºàº ëºàÒü>à ó¡àƒ¤à Úà[Jìƒ ÒàÚ>à &v¡û¡¹ "³>à
ÒàÚ ú
¹t¡> [=Úà´•à ³ÅàKã Nøç¡š íº[yîR¡ 1975 ƒà [Ò[–ƒ ëšÃ Îåì¹–ƒøà ¤³¢>à Òü¤à Suraj ki Antim Kiranse Pehli Kiran Tak ÒàÚ¤[Î ³Åà³A—¡à iöàXìºÎ> ët¡ïƒå>à ‘>å[³;A¡ã "ì¹àÒü¤à ³R¡àºƒKã "Òà>¤à ³R¡àº ó¡à*¤à’ ÒàÚ>à [³}ì=à–ƒå>à ÅàÄ[Jú ³t¡à} "[Îƒà ³ÒàA—¡à ‘'ìJàÚ ÒàÚ¤à [k¡ìÚi¡¹ iåö¡š "³à ëųƒå>à ºãºà l¡ü;šà ëÒï[Jú (7)
³t¡à} "[ίàÒü 1974-75 ƒà ³ÒàB¡ã [k¡ìÚi¡¹Kã ëJàR¡W¡v¡à ³ÒàB¡ã roots "³Îå} ³ÒàB¡ã cultural aesthetics t¡à ¯àÒR¡ ët¡ï¤à ëÒï¹v¡ûå¡>à ³ÒàB¡ã ëJàR¡=à}ƒà "ìÒà}¤à "³à ºàA¡[J ú
budhachingtham@gmail.com